Kangal coban kopegi, Anadolu insaninin yuzyillar boyu cobanin yaninda onun surusunun kotu niyetli kimselerden ve vahsi hayvanlardan korumus bir kopek irkidir. Babiller zamanindan beri varligi bilinmektedir. Bu kopekler savas kopegi olarak kullanildigi gibi at ve aslan avinda da kendisinden yararlanilmistir.
Cesitli arkeolojik kayitlarda Osmanli Imparatorlugu donemi Arsivlerinde ve Evliya Celebinin Seyahatnamesinde Kangal Coban Kopeginin varligi kanitlanmistir.
Kokeninin Sivas Ili Kangal Ilcesinden geldigi tahmin edilmektedir. Buna ragmen Yozgat, Kayseri, Corum, Tokat, Erzurum ve Erzincan'da da saf kanlilarina rastlamak mumkundur. Keza ulkemiz kopek irklarindan Karakaya ve Kizilkaya gibi isimlerle anilan ve ancak kanlarinda Turk coban kopegi gibi bir baska yabanci isim tasimayan irklarimizla melezlerine ulkemizin her yoresinde rastlamak mumkundur. Ancak birinci derecede saf Kangal Coban Kopegini Sivas veya ozellikle Kangal Ilcesinde bulmamiz mumkundur.

Kangal Kopeginin yapisi aslani andirir. Kafa iri, dudaklar sarkik, goz, kulak, agiz etrafi ve burun ustune kadar siyahtir.
Gozleri kafasina gore oldukca kucuk, yuvarlakca olup, altin ve kahverengi arasinda bir renktedir. Goz etrafi siyahtir. Kulaklar orta boy ucgen seklinde uclari yuvarlak kafasina yapisik ve sarkiktir. Boyun hafifce egik guclu ve adaleli, orta boyda ve oldukca ayrik, duz ve kalin kemikli, ayak bilekleri kuvvetli ve uzundur. On gogus arkasina gore daha genis ve omuzlar adalelidir.
Govde bastan sonra bir kare seklindedir. Vucut guclu, adaleli, hicbir zaman sisman degildir. Dirsek hizasina kadar gogus derin karin hafifce icine cekiktir. Arka bacaklar guclu fakat onler kadar degil, arka bilekler oldukca duzdur. Bazilarinda ayak pencesinin ustunde bir tirnak bulunur.
Ayaklar iri yapili, kuvvetli parmaklar bombeli ve siyahtir. Kuyruk oldukca yuksek olup rahat durumda iken dusuk ve kivrik, uyarildigi zaman sirt uzerinde yuksek ve yine kivriktir. Post; sik bir alt post uzerinde kisa ve yogun bir tuy yapisina sahiptir. Vucut rengi bozdan celik rengine kadar degisiklik gosterir. Gogsunde beyaz bir madalyon bulunabilir. Vucut agirligi erkeklerde 50-60 kg., disilerde 41-59 kg. arasindadir. Yukseklik erkeklerde 74-81 cm., disilerde 71-79 cm. arasindadir. Bu olculer bakim ve beslenme durumuna gore daha da artabilir.

Kangal Kopeklerinin kucumsenemeyecek derecede zekalari, cok alingan ve hassas bir ruh yapilari vardir. Cok cesur kuvvetli, cevik ve hizli kosan bir hayvandir. Verilen gorevi can pahasina da olsa yaparlar.
Sevinclerini ve uzuntulerini kolayca belli ederler. Hatta hislerini yalniz hal, hareket, mimik ve jestlerle degil, cikardiklari cesitli tonlardaki havlamalarla da aciga vururlar.
Sertlik ve yumusaklik ifade eden sozleri iyi anlarlar ve ovuldukleri ve yerildiklerini bilirler. Iyi niyetli ve kotu niyetli kisileri hemen anlarlar. Uzuntusunu genel durumundaki durgunluk, gozlerde donukluk, yuz hatlarinda kederli bir gorunum, hal ve hareketlerinde gevseklik ve yemeklere karsi isteksizliklerle ifade eder. Sevincini ise cani gönülden hal ve davranışlarla gösterir.
Sevdigi kisileri cok kiskanirlar. Sahibinin baska bir kopegi gozu onunde sevip onunla ilgilenmesini hic hazmedemezler. Kan asaletine cok sadiktirlar. Dogada serbest iken baska bir kopek irki ile ciftlesmezler. Genellikle anne-babadan dogan kardeslerin de birbirleriyle ciftlesmedikleri tespit edilmistir. Kangal Kopeginin bu ustun ozelliklerinden dolayi en kotu sartlarda bile irk vasiflarindan ve ruh yapisindan fedakârlik yapmayarak saf kalmayi basarmistir.

Bakimli Kangal Kopeklerine imkanlar elverdigince timar yapilmasi gerekir. Gozlerde akinti olmamalidir. Agiz ici pembe gorunuste, dili acik kirmizi, disler saglam ve koku olmamalidir. Vucutta kasinti, dis parazitler ve herhangi bir yaralanma olmamalidir. Bu gozlemin sonunda hayvanda herhangi bir hastalik goruldugunde hemen veteriner hekime basvurulmalidir. Kopekler saglikli oldugu muddetce sik sik yikamaya ihtiyac yoktur. Hatta sagligi yonunden zararlidir. Fazla yikama deriyi kurutur, catlatir, tuyleri donuklastirir ve bunun sonucunda cesitli deri hastaliklarina sebep olur. Kopekler kapli bolumlerde ise gunluk yem ve su kaplari temizlenmelidir. Ayrica bolmeleri gunde iki kez temizlenmelidir.
Kangal Kopeginin yetistirilme amacina ve sekline gore barinagin yapisi ve yeri farkli olmalidir. Genelde ev disinda gorev verildiginden evin disinda barindirilmalidir. Tek kopekler icin kulube seklinde agac ve betonarme tipinde barinak yapilmalidir. Barinaklar yemek yeme ve yatma bolumunden olusur. Bir kopek kulubesi l m. uzunlugunda 80 cm. yuksekliginde yapilabilir. Toplu olarak barindirilacak kopekler icin hayvan vucuduna gore degisiklikler yapilabilir. Bu barinaklarda genelde hayvanin soguk havalarda girebilecegi bir avlusu olmalidir. Ayrica dogum bolumleri ve ciftlesme bolumleri olmasi gerekir. Barinaklarin mumkun oldugunca sik sik yikanmasi, yatakliklarin 10-15 gunde bir degistirilmesi gerekir.
Kopekler et yiyiciler ailesine giren canlilardir. Ancak, bu baglanti kopegin yalniz etle beslenecegi anlamini tasimaz. Diger canlilar gibi kopeklerin beslenmesinde proteinler, karbonhidratlar, yaglar, mineral maddeler ve vitaminler onemli rol oynar. Ancak bilimsel metotlarla beslenmesi saglik acisindan ve zeka gucunun gelismesi yonuyle onemlidir.

SİVAS VALİLİĞİNDEN KANGAL ÇOBAN KOPEĞİNİN SİVAS DIŞINA İZİNSİZ ÇIKARILMASININ VE ÜRETİLMESİNİN YASAKLANMASINA DAİR TEBLİĞ
YASAL DAYANAK:
Is bu tebliğ 5442 şayili İl İdaresi Kanununun 9/c maddesinin Valiliğimize tanıdığı yetkiye Gore çıkarılmıştır.
İlgili kanun hükümleri; 4648 karar numaralı 3285 şayili Hayvan Sağlığı Zabıtası Kanununun da değişiklik yapılması hakkında kanunun 4 maddesi, anılan kanuna dayalı çıkarılan Hayvan Sağlık Zabıtası Yönetmeliğinin 68 ve 69. maddesi, Türk Ceza Kanunu 526.maddesi.
TANIM:
Sivas Ili Kangal Ilcesinde yetisen saf, dogal sartlara uyumlu, dayanıklı, cesur, hızlı, güçlü, çevik, sadik ve koruyucu özelliklere haiz; Cidago yüksekliği erkeklerde 81 cm ve disilerde 79 cm'ye, agirligi erkeklerde 60 kg ve disilerde 58 kgve sağrı yüksekliği 67 cm olabilen; ağız yapısı ve burun kut, çene kuvvetli, tüyler acık bejden, gri, sari ve beyaz renge kadar degisen ve "Kangal Coban Kopegi" olarak adlandirilan bir kopek cinsidir.
KARAR:
Ureme ve Yayilma alani Sivas Ili Kangal Ilcesi olan, ulusal ve uluslar arasi cevrelerde Kangal Coban Kopegi olarak bilinen irkin neslinin korunmasi, saglikli cogalmalarinin temini, irk ve gen ozelliklerinin safliginin takibi, melezlesmenin onune gecilmesi, kontrollu yetistiriciligin saglanmasi ve Kangal Kopegi ozelligi gostermeyen kopeklerin bu isimle pazarlanmasinin onlenmesi icin;
1-Kangal Coban Kopegi 'nin her ne sebeple olursa olsun izin belgesi alinmadan Sivas Ili disina cikarilmasi yasaklanmistir.Bu izin belgesinin hangi sartlarda ve kim tarafindan duzenlenecegi ayri bir ic teblig ile duzenlenecektir. Bu yasaga aykiri hareket edenlere yukarida zikredilen kanuni mueyyideler uygulanacaktir.
2-Kangal Coban Kopegi 'nin Sivas Ili ve disinda ticari amaclarla uretimi icin izin alinmasi sarttir.Izinsiz Kangal Coban Kopegi uretimi yapan yerlerin Valilikleri bir ay icinde bu yerlerin sahiplerinin izin almasini saglarlar. Izinli uretim yapan yerlerin izin belgeleri yapilan denetimler sonunda gorulen eksiklikler uzerine kapatilabilir.
3-Kangal Coban Kopegi ile ilgili her turlu yayin, arastirma ve ulusal ve uluslar arasi duzeyde temsil hakki Sivas Kangal Coban Kopegi Kulubune ve bu kulup bunyesinde bulunan Kangal Coban Kopegi Arastirmalari Merkezine aittir. Bu kulubun izni ile yayin, arastirma ve cesitli duzeylerde temsil yapilabilir.
Yukarida belirtilen izinlerin kullanilmasina dair prosedur ve teknik duzenlemeler Valilik tarafindan cikarilacak ayri bir tebligle duzenlenir.
Bu teblig yayimi tarihinde yururluge girer.
Bu teblig Sivas Valiligi tarafindan yurutulur.